સમજાવો: 'ત્રિબંધ ધરાવતા કાર્બન સાથે જોડાયેલ હાઇડ્રોજન સ્વભાવે એસિડિક હોય છે.' અને તેના માટે યોગ્ય પ્રક્રિયા લખો.

(N/A) $s$-કક્ષક એ $p$-કક્ષક કરતા કેન્દ્રની વધુ નજીક હોય છે,તેથી જેમ $s$-લાક્ષણિકતા વધે તેમ વિદ્યુતઋણતા વધે છે. વિદ્યુતઋણતાનો ક્રમ: $sp \ C > sp^{2} \ C > sp^{3} \ C$.
આ કારણોસર,$sp$ સંકૃત કાર્બન બંધિત ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મને પોતાની તરફ વધુ મજબૂત રીતે આકર્ષે છે. પરિણામે,$sp$ સંકૃત કાર્બન સાથે સીધો જોડાયેલ હાઇડ્રોજન પરમાણુ આલ્કેન અને આલ્કીનના હાઇડ્રોજન કરતા વધુ એસિડિક બને છે.
એસિડિકતાનો ક્રમ: $HC \equiv CH > H_{2}C=CH_{2} > CH_{3}-CH_{3}$.
માત્ર ટર્મિનલ આલ્કાઇન્સમાં ત્રિબંધ ધરાવતા કાર્બન સાથે જોડાયેલ હાઇડ્રોજન એસિડિક હોય છે. $R-C \equiv C-H$ માં,માત્ર ટર્મિનલ $H$ એસિડિક છે. $R-C \equiv C-R$ માં,કોઈ એસિડિક $H$ હાજર નથી.
ટર્મિનલ આલ્કાઇન્સની એસિડિક પ્રકૃતિ દર્શાવતી રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓ:
$1$. સોડિયમ ધાતુ સાથેની પ્રક્રિયા:
$HC \equiv CH + Na \xrightarrow{475 \ K} HC \equiv C^{-}Na^{+} + \frac{1}{2} H_{2}$
$2$. સોડામાઇડ $(NaNH_{2})$ સાથેની પ્રક્રિયા:
$HC \equiv CH + NaNH_{2} \xrightarrow{NH_{3}} HC \equiv CNa + NH_{3}$
$3$. વધારાના સોડામાઇડ સાથેની પ્રક્રિયા:
$HC \equiv CH + 2NaNH_{2} \xrightarrow{NH_{3}} Na^{+}C^{-} \equiv C^{-}Na^{+} + 2NH_{3}$